FED Faiz Arttırımına Dair Üç Soru Üç Cevap

1443154710837

FED Faizi neden düşürüp sıfıra yakın tutmuştu ve şimdi neden arttıracak ve faiz hangi oranda artacak ?

Daha önceki yazıda bahsedildiği gibi FED’in en önemli iki amacı işsizlik ve enflasyonu belli bir seviye tutmak. Dolayısı ile bu iki göstergeye göre hareket ediyor.

2008 krizinin çıkış noktası kredili evler ve dolayısı ile bankacılıktı. Dolayısı ile hem reel hem de finansal kriz bir aradaydı. Bu durumda başta yeni yatırımlar olmak üzere ekonominin birçok fonksiyonu durmak üzereydi. Bu da resesyon demekti. FED ise resesyondan depresyone geçişi engellemek için insanların/firmaların borçlanma maaliyetini düşürerek ve neredeyse sıfırlayarak onları ekonomik faaliyetlerde bulunmaya teşvik etti. Örneğin düşük faizde ev kredi almaları, düşük faiz ile yatırım yapmaları vs gibi. Zaten korku ve panik içerisinde olan ekonomik aktörlere bi manada can simidi uzatabilmek için faizleri sıfıra (0.25) indirmişti.

Aynı şeklide ekonominin motorlarının ve dışlilerinin yavaş yavaş işindiğini gören FED bu ısınmayı yani enflasyonu belli bir oranda tutmak için de bu kez faizleri arttırıyor. Kasım ayında açıklanan rakamlar beklenenden daha iyi çıkması yanikriz sonrası işsizliğin yarı yarıya düştüğünü göstermesi sonrası FED’in enflasyonu stabil tutma zorunluğuluna ağırlık vermesi için faizleri arttırıp borçlanma maaliyetini yükselterek muhtemel artan istihdam ile enflasyona yukarı yönlü gelecek baskıyı azaltmayı planlıyor.

FED’in yaklaşık 10 yıldır arttırmadığı faizi bir anda ve çok yüksek ve beklenmedik şekilde arttırmayacağı kesin. Dolayısı ile son bir yılı piyasalara “FED bugün yarın faizi arttıracak” saiyası yayarak bu artışan piyasalar tarafından fiyatlandırılması sağlandı. Oran olarak ise 0.25 baz puan olarak arttıracaktır ve 0.50 lik bir faiz oranına geçecektir. Bu psikolojik etkiler dışında aslına bakılırsa çok büyük etkileri olmaması bekleniyor ancak FED’in bunu açıklarken kullanacağı dil yani politika faizin geleceğine dönük açıklamalar biraz daha fazla etkili olacaktır. Piyasaların ve ekonomistlerin beklentisi keskin bir geçişten ziyade yumuşak bir geçiş ve tepkiyi ölçme şeklinde bir faiz arttırımı olacağı yönünde ve bu da 0.25 olarak görülüyor.

Amerika dışındaki ülkeler FED kararından etkilenecekler mi ? Nasıl etkilenecekler?

Elbette etkilenecekler.

Ekonomi dunyasinda ABD hapşırırsa dünya nezle olur. Dünyanın en önemli reserve parası dollar ve bunun patronunun yapacağı her hareket dünya piyasalarını etkileyecektir. Etki gücü ise ABD ile olan reel ve finansal ilişkilere, dollar bağımlılık, ülke dollar reservleri, kamu borç yükü, vs vs bir sürü farklı parametreler olası bir faiz arttırımına farklı farklı tepkiler verecektir.

Malumunuz en kısa ifade ile faiz paranın fiyatındır. ABD faiz arttırdığı zaman doların değeri artacaktır. Dolar değerlenince dollar ile ile ilişkili herşey etkilenecektir. FED kısa dönem faizleri arttıracak fakat bu uzun dönemi de etkileyecektir. Dolayısı ile bu da digger varlık piyasalarını yani mortgage kredileri, borsa vs etkileyecektir. Aynı şekilde finansal varlıkların serbestisini düşününce bu otomatik olarak digger dünya ülkelerine yansıyacaktır. Değerli dollar karşısında yerel para birimlerinin değerini korumak için birçok merkez bankası hemen akabinde faiz arttırımına girebilir. Bu da eğer yatırımcıysanız veya yeni bir araba alacaksanız size ekstra bir maliyet olarak yüklenecektir. Yök tasarruflarını faiz üzerinden değerlendiren biriyseniz size kısmi bir fayda sağlayacaktır. Fakat genel olarak baktığımız da gelişmekte olan ülkeler için sıkıntılı bir süreç başlamış olacağı muhakkak.

Avrupa, Çin, Japonya Ne yapar? ve Piyasalar nasıl etkilenir?

FED ve elbette digger ülke merkez bankaları karar alırken öncelikli olarak kendi iç parametlerine bakarlar. Fakat ekonomilerin çok fazla bütünleşmesi ile artık sadece iç piyasaya bakmak yetmiyor. Dolayısı ile FED karar alırken digger ülkeleri de nasıl etkilerim diye düşünüyordur. Ancak farklı ülkeler ve bölgeler farklı ekonomik yapıya sahipler. Örneğin FED’in faiz arttırımından sonra İngiltere merkez bankasının da faiz arttıracağı bekleniyorken Avrupa Merkez bankasından bu şekilde bir hareket beklenmiyor. Dolayısı ile bunu doların euro karşısında değer kazanacağı ve belki de geçeceğini düşünebiliriz. Aynı şekilde faiz değerli bir yatırım aracı haline geleceği için borsa ve altın da düşme gerçekleşebilir. Fakat bu etki çok fazla olamaya bilir gelişmiş ülkeler için. Fakat gelişmekte olan ülkeler ve özellikle de borsadaki yatırımcıların çoğunlukla yabancı olduğu ülkeler biraz sıkıntı yaşayabilirler.

Tam tersi olarak düşen ekonomik büyümesini hızlandırmak için ÇİN kuvvetle muhtemel faizleri düşürebilir. Fakat  Japonya mevcut durumunu muhafaza edecektir diye bekleniyor.

Turkiye?  Bu soruya bir baska yazida cevap arayalim.

 

Comments

comments

Fatih Kansoy

Bayburt sonra Bağcılar sonra Güngören daha sonra İstanbul Universitesi ardından Marmara Universitesi daha sonra ITU ve bakti bu is Turkiye de olmuyor yeni adres Londra Üniversitesi ve Warwick Üniversitesi tekrar biraz Bayburt/İstanbul ve hemen sonra Essex Üniversitesi ve halı hazırda Nottingham Üniversitesi. Özetle Bayburt-İstanbul-Londra-Coventry-Colchester-Nottingham

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir